ATABB

Oğuzboyu

KAYNAKLI BAĞLANTININ MALİYETİ

Kaynaklı bağlantının maliyeti , kaynak yönteminin seçiminde en önemli kriterlerden bir tanesidir.Örtülü elektrot ile ark kaynağında oldukça az bir makine ve teçhizat yatırımı gerekmesine karşın , işçilik giderleri yüksek ve işin yapım süresi uzundur.Finansmanın önemli bir işletme sorunu olarak karşımıza çıktığı günümüzde , kaynak bağlantısının maliyetinin hesaplanması üç aşamada yapılır;

• 1 m. dikiş boyu için elektrot gideri ,
• 1 m. dikiş boyu için işçilik gideri ,
• 1 m. dikiş boyu için elektrik gideri.

Bu üç hesabın toplamı bize 1 metre kaynak dikişinin maliyetini verir.Konstrüksiyon üzerinde farklı ağız formunda farklı kalınlıklarda ve farklı birleştirme türünde kaynak dikişlerinin varlığı halinde bu hesaplar her bir tür bağlantı için ayrı ayrı yapılmalıdır.Burada ; kaynak makine ve teçhizatının bakım ve amortisman giderleri hesaba katılmamıştır; zira elektrik ark kaynağı yönteminde bunlar maliyeti fazla etkilememektedir.Ayrıca yine burada , kaynak öncesi ve sonrası yapılan çalışmaların (ağız açma , temizleme ,taşlama gibi )ve gerektiğinde uygulanan öntav ve gerilme giderme tavı giderleri de hesaba katılmamıştır.Aşağıda saç kalınlığına bağlı olarak V - dikiş ağırlıkları hesapta kullanılmak üzere örnek olarak verilmiştir.

V – Dikişi Yatay ve oluk pozisyon , kaynak ağzı açısı : 60

Saç Kalınlığı (mm) Kök Aralığı (mm) Elektrot Çapı (mm) Dikiş Ağırlığı (kg/m)

3 0.5 2.5 0.07
4 1.0 2.5 veya 3.25 0.11
5 1.2 3.25 0.16
6 1.5 W 3.25 D 4 0.10

Tablo 1-Yatay oluk pozisyonunda V-alın birleştirmede kaynak dikişi ağırlığı
W:Kök Pasosu Dolgu Pasosu





ELEKTROT GİDERLERİ

Kaynak işlerinde işin maliyetini hesaplayabilmek için en önemli girdi olan kullanılacak elektrot miktarının belirlenmesi gereklidir.Günümüzde bu konuda paket bilgisayar programları hazırlanmış ise de , bu işin büyük bir yakınsaklıkla verilmiş olan tablolar yardımıyla hesaplamak mümkündür.Örnek olarak verilmiş tablo 1 yardımıyla 1 m. kaynak dikişinin ağılığı ile kaynak pozisyonu da göz önüne alınarak bu iş için önerilen elektrot çapları belirlenir.Kök ve dolgu pasoları için bu tablolarda bulunan 1 m. dikiş ağırlığı yardımıyla aşağıda verilen tabloyu kullanarak kullanılan elektrot ve çap uzunluğuna göre gerekli elektrot sayısı hesaplanır.


Tablo 2 -Her bir Kg/m kaynak dikiş ağırlığındaki elektrot sayısı


Elektrot Çapları ve Uzunlukları
Kaynak Dikiş Ağırlığı
(Kg/m) 1.5 - 250 2.0 - 250 2.5 - 250 2.5 - 350 3.25 - 350

0.08 29.1 16.4 10.5 7.2 4.3
0.09 32.7 18.4 11.8 8.1 4.8
0.10 36.4 20.4 13.1 9.0 5.3


Örnek: V kaynak ağzı açılarak 6 mm. kalınlığındaki bir sac levhanın yatay pozisyonunda kaynak edilmesi halinde 1 m. kaynak dikişi için gerekli elektrot miktarının saptanması.


Tablo1’e göre kök pasosu için 350 mm. boyunda , 3,25 mm çapında elektrot kullanılması koşuluyla 1m. kaynak dikişinin ağırlığı 0,12 kg olarak bulunur.
Dolgu pasosu için 350 mm. boyunda , 4 mm çapında elektrot kullanılması koşuluyla 1 m. kaynak dikişinin ağılığı 0,12 kg. olarak bulunur.

Tablo2’ye göre elektrot miktarı;

0,10 Kg = 5,3 adet ( 3,25  350 mm.’lik elektrot)
0,12 Kg = 0,10 + 0,2 Kg  3,5 + 0,7 = 4,2 adet ( 4  350 mm. elektrot)


Not: Bu hesaplamalar ,normal tür elektrotlar içindir.Örneğin ; aynı kaynak işlemini % 160 verimli bir demir tozu elektrotla yapılması halinde bu miktarlar 0,6 düzeltme faktörü ile çarpılmalıdır.

Bir metre uzunluğundaki kaynak dikişi için verilmiş tablolardan bulunan elektrot sayısı veya kaynak metali ağırlığı birim fiyat ile çarpılarak bir metre uzunluğundaki kaynak dikişi için elektrot giderleri elde edilir.


İŞÇİLİK GİDERLERİ

İşçilik deyiminden sadece kaynakçının ücreti değil o kaynak dikişinin yapılmasına katkıda bulunan herkesin ücretinin belirli bir oranda yansıması sonucu hesaplanan bir saatlik işçilik ücreti , bir metre uzunluğundaki kaynak dikişine oranlanır.Hesaplama da aşağıdaki bağıntı kullanılır.



İşçilik giderleri / metre kaynak = ( TL / metre kaynak)

Ig : Bir saatlik işçilik gideri (TL)
KMA : Bir metre boyundaki kaynak metali ağırlığı (Kg)
EG : Elektrotun erime gücü (Kg / h )
qi : İşletme Faktörü


Elektrik ark kaynağında işletme faktörü % 10 - % 50 arasında değişmektedir.Batı standardındaki işletmede normal koşullarda bu değer % 35 olarak alınabilir.












ELEKTRİK GİDERLERİ


Bir metre uzunluğundaki kaynak dikişi için sarf edilen elektrik giderlerinin hesaplanmasında aşağıdaki bağıntı kullanılır.

Elektrik Giderleri / metre kaynak = (TL / metre kaynak )


I : Kaynak akım şiddeti
U : Ark gerilimi (V)
qm : Kaynak makinesinin verimi (%)
KMA : Bir metre boyundaki kaynak dikişi ağırlığı (Kg)
EG : Erime gücü (Kg / h)
A : 1 kW / h elektrik fiyatı (TL)