ATABB

Oğuzboyu

Sürgülü hesap cetveli
Düzensiz bir tarlanın alanını, bir yapıdaki duvarların hacmini yada bir transformatörün çekirdeği çevresindeki sargı sayısını hesaplamak gibi birçok pratik ve teknik sorun, sayısız aritmetik işlem gerektirir. Bunlar, elle yapıldığında çok fazla zaman alırlar.
Aritmetik işlemleri, aslında dört temel işlemden fazlasını bilmeyi pek gerektirmeyen ilkel işlemlerdir. Ama uzun ve karmaşık olmaları yanlış yapma olasılığını artırdığından, her zaman bir yanlış tehlikesi ortaya çıkarır. Yanlışı minimuma indirmek için, temel işlemleri hızla gerçekleştiren ve sayıların kökünü bulabilen araçlar yapılmıştır. Hesap sorunlarının üstesinden gelmek için, kavram bakımından farklı iki yol vardır. Birincisinde, gerekli aritmetik işlemleri, mekanik ya da elektronik makineler çok kısa bir süre içinde yaparlar. İkincisinde ise, sayıların çizgilerle gösterildiği aygıtlar kullanılır. Doğrudan doğruya sayılarla çalışan makinelere aritmetik hesap makineleri denir. Bu makineler kendi aralarında, işlemleri gerçekleştirmede kullanılan mekanizmayı tanımlayan sıfatlarla ayrılırlar (sözgelimi, «mekanik», “elektrikli” ya da “elektronik” hesap marinaları gibi).
Günümüzde kullanılan hesap makineleri, karmaşıklıklarına bağlı olarak, çok sayıda aritmetik işlemleri saniyede yapabilirler. En hızlısı, saniyede bir milyon kadar işlemi gerçekleştirebilir.
Sayıları uzunluklarla (çizgilerle) ya da fiziksel boyutlarla göstererek aritmetik işlemleri yapan aygıtlara, benzeş hesaplayıcılar adı verilir.
En yalın ve en yaygın benzeş “hesaplayıcılar, biri ötekinin içinde açılmış oluk içinde kayabilen plastik ya da sert tahta parçalarından oluşmuştur. Bu, herkesin bildiği sürgülü hesap cetvelidir. Parçalar uygun birimlerle altbölümlere ayrılmıştır. Bunlar aşağıdaki işlemleri yapmayı sağlarlar: Çarpma; bölme; kuvvet alma; karekök ya da küp kök bulma; üstel ya da trigonometrik fonksiyonlarla hesaplar; modele bağlı olarak daha karmaşık işlemler.
1859′da Fransız topçu subayı Amedee Mannheim, ilk modern sürgülü hesap cetveli sayılan cetveli buldu. Oldukça yalın ve yalnızca bir yüzünde ölçeği olan bu cetvel, günümüzde onun adıyla anılan hesap cetvellerinin ilk örneğiydi. Mannheim cetvelindeki ölçek düzeni XX. yüzyılda yapılan sürgülü hesap cetvellerinin büyük çoğunluğunda hâlâ kullanılmaktadır. Genel olarak bir de gösterge içeren bu cetveller, Fransa’da çok kullanıldı ve 1880′den sonra öteki ülkelere de yayıldı.
1815′te “log-log” sürgülü hesap cetvelleri bulundu; bunlarda hareketsiz ölçek, uzunlukları üstündeki sayıların logaritmaları ile orantılı olan birimlere bölünmüştür; kayan ölçekse, logaritmik olarak bölünmüştür.
1890′dan önce, sürgülü hesap cetvelleri yalnızca İngiltere, Fransa ve Almanya’da yapılmaktaydı; ama o yıllarda A.B.D’nde bir buluş, sürgülü hesap cetveli üretimini başlattı. Bu buluş, her iki yüzünde ölçek bulunduran gelişmiş bir sürgülü cetvel ortaya koymuştu. Bir camlı gösterge, cetvelin her iki yüzündeki ölçekleri aynı anda okuyabilmeyi sağlıyordu.
O günden bu yana, ölçek düzenlemesinde ve mekanik yapıda birçok yenilikler yapıldı. 1940–1950 yılları arasında bu konudaki gelişmeler daha da ilerledi. Bunların başında trigonometrik ve log-log ölçeklerin bir arada çalışacak biçimde düzenlenmesi gelmektedir. Bu düzenleme birçok sorunun çözümüne hız ve esneklik katmıştır; çünkü ardarda işlemlerle çözüme giderken, arada duraklamalara gereksinme duyulmaz.
Bu bölümde sürgülü hesap cetvelinin nasıl çalıştığı anlatılmaktadır “Yoksul kişinin bilgisayarı” diye tanımlanan sürgülü hesap cetveli, doğal bilimlerde ve uygulamalı mühendislikte karşılaşılan çok sayıda hesaplamanın üstesinden gelir. Kullanılması öylesine yalındır ki kaba bir matematik bilgisi olan herkes tarafından ustalıkla kullanılabilir.

TRessam

Oldukça değerli bilgiler, teşekkürler.

__________________
Birleşmek başlangıçtır,
Birliği sürdürmek gelişmedir,
Birlikte çalışmak başarıdır.