ATABB

Zero Relax

Kordon Kanı Bankacılığı Denetlenmeli

Uzmanlar, kordon kanı bankacılığının, bilimsel çalışmalar yanında, bazı kesimler tarafından rant kapısı haline getirildiğini vurguladı.
Kordon kanı bankası mağdurları olabilir
Uzmanlar, kordon kanı bankacılığının devlet tarafından denetim altına alınmaması halinde, yakın bir gelecekte, “Kordon kanı bankası mağdurları” kavramıyla karşılaşılabileceğini bildirdi.
Kan kanseri için gerekli değil
Bazı reklam broşürlerinde kordon kanının, kalıtsal kan hastalıklarının (talasemi gibi), kalıtsal bağışıklık yetersizliklerinin ve kalıtsal metobolik hastalıkların tedavisinde kullanılabileceğinin belirtildiğine dikkati çeken uzmanlar, “Oysa, kalıtsal hastalığa sahip bir bebeğin kordon kanındaki hastalıklı kök hücrelerin, hastalığın tedavisi amacıyla kullanılamayacağı açıktır. Saklanan kordon kanının çocukluk çağında en önemli kullanım alanı edinsel aplastik anemi veya lösemi (kan kanseri) tedavisi olabilir. Yıllık görülme hızı 100 binde 5 olan çocukluk çağı lösemilerinin büyük çoğunluğu kemoterapiyle tamamen tedavi edilebilmektedir. Ayrıca, eğer kordon kanı saklanmış bir çocuğa lösemi nedeniyle kök hücre nakli gerekecek olursa, başarı açısından ilk tercih edilecek kök hücre kaynağı, saklanmış olan kordon kanı olmayıp,-varsa- doku tipi uygun kardeşinin veya aile dışı vericinin kök hücreleridir” diye açıkladı.
160 bin adet kandan sadece 2'si kullanıldı
Uzmanlar, "Kordon kanının otolog amaçlı saklanması hakkındaki bu bilimsel gerçeklerin özel otolog kordon kanı bankalarının tanıtımlarında yer almadığı ve neden (Yaşam sigortası) veya (Bebeklerin doğal sigortası) olarak topluma sunulduğu dikkatle irdelenmelidir. Allojeneik kordon kanı bankaları kamusal kuruluşlar olup, kar amacı gütmemektedir. Ancak dünyadaki tüm otolog kordon kanı bankaları özel kuruluşlar olup, kar amacı gütmektedir” diyerek konuya dikkat çekiyor.



Denetim şart
Türkiye gibi doğurganlık oranı yüksek olan bir ülkenin, otolog kordon kanı açısından önemli bir pazar oluşturacağını da ifade eden uzmanlar, “Henüz etik ve tıbbi yönleri tartışılmaktayken, yasal düzenlemesi olmayan otolog kordon kanı bankacılığı gerçek bir toplumsal tehlike oluşturmaya adaydır. Benzer tehlikeler pek çok başka ülke için de gündeme gelmiş ve otolog kordon kanı bankacılığı yasal düzenlemelerle sıkı denetim altına alınmaya çalışılmıştır. Devlet kurumları tarafından gerekli yasal düzenlemelerin hızla yapılması ve ülkemizde giderek artmakta olan otolog kordon kanı bankalarının etkin biçimde denetlenmesi gerekmektedir. Aksi taktirde yakın zaman içinde, (Kordon kanı bankası mağdurları) kavramıyla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır” diye vurguluyor.

Kök hücre nedir?
Bazı dokularda bulunan ve gereksinim halinde pek çok hücreyi oluşturarak yaşamın devamını sağlayan, üretkenlik ve farklı dokulara dönüşebilme potansiyeli yüksek ana hücrelerdir. Son yıllarda çeşitli kök hücre tipleri olduğu öğrenilmiş olup eskiden beri bilinip üzerinde en çok çalışmalar yapılanı “hematopoetik kök hücre”dir. Bu hücreden kan hücreleri oluşur.
Hematopoetik kök hücre nasıl elde edilir?
Hematopoetik kök hücre nakli (transplantasyonu) (HKHN) için kök hücreler sıklıkla kalça kemiğindeki “kemik iliği” veya kollarımızdaki “periferik kan”dan elde edilirken “kordon kanı” üçüncü bir kök hücre kaynağını oluşturmaktadır.



Kordon kanı nedir?
Anneyle rahimdeki bebek (fetus) arasında bulunan, gebelik boyunca bebeğin besin ve oksijen gereksinimini sağlayan göbek kordonundan doğum sonrasında toplanabilen kandır. İçinde kök hücreler bulunur. Kordon kanı az hacimde (yaklaşık 100 ml) olduğu için içerdiği hematopoetik kök hücre sayısı da sınırlı olup bu miktar kemik iliği veya periferik kandan elde edilebilen hücre miktarından çok daha azdır.
Hematopoetik kök hücre naklinin kaç tiptir?
Eskiden kök hücre nakli terimi yerine “kemik iliği nakli” terimi kullanılırdı. Günümüzde işlemin ana ismi “kök hücre nakli” olup, kemik iliği sadece kök hücrenin elde edildiği kaynaklardan birisidir.
Üç tip kök hücre nakli vardır;
Toplanan kök hücreler bir başkası için kullanılabilir (allojeneik nakil). Hastanın sağlıklı döneminde elde edilip saklanan kök hücreler ileride kendisi için kullanılabilir (otolog nakil).
Bir hastaya kendi ikiz kardeşi (tek yumurta ikizi) kök hücre verebilir (sinjeneik nakil).



Hematopoetik kök hücre bankacılığı nedir?
Dünyada bugün yaklaşık 9 milyon gönüllünün doku bilgileri uluslararası bankalarda kayıtlı olup bir hastaya kök hücre gerektiğinde ve dokuları uygun kardeş vericisi yoksa bu bankalar aracılığıyla uygun verici (akraba dışı) araştırılmaktadır. Burada hücreler değil, bilgiler saklanmaktadır.
Otolog kordon kanı bankacılığı nedir?
Otolog kordon kanı bankacılığı, kordon kanının toplanıp derin dondurucularda bebeğin kendisi için saklanmasıdır.
Kordon kanının saklanma süresi ne kadardır?
Klinik uygulamada günümüzde en çok yedi yıl saklanmış kordon kanı ile başarılı nakil yapılabilmiştir. Şu andaki bilimsel veriler, kordon kanının en fazla on beş yıl saklanabileceğini desteklemekte ve daha uzun saklamaların olanaklı olduğuna ilişkinbilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Kordon kanı miktarı herkese yeterli olur mu?
Allojeneik kordon kanı nakillerinden elde edilen klinik deneyimler verilen kök hücre sayısının nakil başarısı için önemli olduğunu ve genelde kordon kanı naklinin 30-40 kg üzerindeki hastalar için çok uygun olmadığını göstermektedir.Saklama süresinin yeterince uzun olamayışı ve verilen hücre sayısının azlığı göz önüne alındığında “yaşam sigortası” olarak saklanan kordon kanının tüm yaşam için değil, hayatın sadece ilk 10-15 yılı için kullanılabilir olduğu görülmektedir.
Hangi hastalıkların tedavisinde kullanılabiliyor?
Bazı reklam broşürlerinde kordon kanının kalıtsal kan hastalıklarının (talasemi-akdeniz anemisi gibi), kalıtsal bağışıklık yetersizliklerinin (immün yetmezlikler) ve kalıtsal metabolik hastalıkların tedavisinde kullanılabileceği belirtilmektedir.Oysa, kalıtsal hastalığa sahip bir bebeğin kordon kanındaki hastalıklı kök hücrelerin, hastalığın tedavisi amacı ile kullanılamayacağı açıktır. Saklanan kordon kanının çocukluk çağında en önemli kullanım alanı edinsel aplastik anemi veya lösemi (kan kanseri) tedavisi olabilir. Bilindiği gibi yıllık görülme hızı 100.000’de 5 olan çocukluk çağı lösemilerinin büyük çoğunluğu sadece kemoterapi ile tamamen tedavi edilebilmektedir. Ayrıca eğer kordon kanı saklanmış bir çocuğa lösemi nedeni ile kök hücre transplantasyonu gerekecek olursa, başarısı açısından ilk tercih edilecek kök hücre kaynağı, saklanmış olan kordon kanı olmayıp- varsa- doku tipi uygun kardeşinin veya aile dışı bir vericinin kök hücreleridir (allojeneik nakil).

Otolog kordon kanının, bir başka büyük propaganda konusu olan hücre yenileme amaçlı kullanımı, henüz deneme aşamasında olup, nasıl sonuçlanacağı belli değildir.

__________________