ATABB

Zero Relax

çocuklarda idrar kaçırma


Acibadem Hastanesi Bakirkoy Pediyatrik Nefroloji Uzmani Prof. Dr. Salim
Caliskan, idrar kaciran cocuklara sabinla yaklasilmasi, cezalandirma gibi
davranislar icine girilmemesi gerektigini soyledi.

Caliskan, hem cocuklari hem de aileleri rahatsiz eden idrar kacirma problemiyle
ilgili aciklamalar yaparak ailelere su onerilerde bulundu:

"Norolojik ya da uriner bir sorun yoksa tedavi icin 7 yasina kadar bekleyin.
Cocuga sabirla yaklasin; asla cezalandirma, suclama gibi rahatsizligi daha da
komplike hale getirecek davranislar icine girmeyin".

Idrar kacirma yani tibbi adiyla enuresizin, cocuklarda karsilasilan en onemli
uriner sistem sorunlarindan biri olarak gosterildigini soyleyen Prof. Dr.
Caliskan, milattan once 1500'lu yillardan beri kullanilan enuresiz teriminin
"gunduz ya da gece yatagini veya elbiselerini istemsiz olarak islatmak" olarak
tanimlandigini belirtti. Pediatrik Nefroloji Uzmani olan Prof. Dr. Salim
Caliskan, enuresizin aslinda cok cesitli hastaliklarin yol actigi ortak bir
semptom oldugunu, ancak pratikte gece ve gunduz idrar kacirma olarak iki gruba
ayrildigini acikladi.

Idrar kacirma sorunuyla gelen hastalarin genel olarak dortte ucunde gece idrar
kacirma sorunu gozlendigini ifade eden Prof. Caliskan, "Idrar kontrolu, cocugun
buyumesine paralel olarak saglaniyor. Ornegin 2 yasindaki cocuklarin yuzde
25'inde gunduz idrar kontrolu saglanirken, bu oran 4 yasina gelindiginde yuzde
98'lere kadar cikiyor. Eger cocuk 5 yasindan buyukse ve istemsiz olarak idrar
kacirma mevcutsa, bu durumun sorun olarak ele alinmasi gerekir" dedi.

Prof. Dr. Salim Caliskan, gece ve gunduz olmak uzere iki sekilde gorulen idrar
kacirma sorununun farkli sekillerde degerlendirilmesi gerektigini sozlerine
eklerken su aciklamalari yapti:

"Gunduz idrar kacirma, biraz daha karisIk ve cok ayrintili tetkik ve tedavi
gerektiren bir grup hastalik. Bu sorunu yasayan cocuklarda, ozellikle 2 yasindan
sonra dikkat edilmesi gerekiyor. Cok cesitli nedenleri olabilen gunduz idrar
kacirma, ciddi bir durumun belirtisi olabiliyor. Basta gelen nedenlerinden biri,
mesaneye gelen sinir liflerinin mesaneyi yeteri kadar idare etmemesi. Daha az
ciddi olmakla birlikte uzerinde durulmasi gereken bir baska neden; mesanenin
fonksiyon bozukluguna bagli olarak idrar kacirmanin yasanmasi. Bu durum da
onemli saglik sorunlarinin ortaya cikmasina neden olabilecegi icin dikkate
alinmasi gerekiyor. Gece ve gunduz idrar kacirma sorununu birlikte yasayan
cocuklarin da, yine sadece gunduz bu sorunu yasayan cocuklardaki gibi daha
ayrintili incelemeye tabii tutulmasi gerekiyor.

Hastanin cok iyi bir taramadan gecirilerek, herhangi bir norolojik tutulumu olup
olmadiginin kontrol edilmesi, dikkat edilmesi gereken bir baska noktayi
olusturuyor.

Gece idrar kacirma, cok daha yaygin olarak gozlenen, genelde cok fazla inceleme
yapmayi gerektirmiyor ve zaman icinde pozitif sonuclara ulasilabiliyor. Sorun ya
tedaviyle gideriliyor, ya da kendiliginden geciyor. Bu tip idrar kacirma biraz
sabir gerektiriyor, ama ileride kalici bir soruna neden olmuyor".

Sozlerini surduren Prof. Caliskan, cocuklarin 5 yasindan sonra yuzde 8'inin
idrar kacirabildigini ve bu durumun da normal olarak kabul edildigini kaydederek
sebebini; idrar kacirarak dogmaya ve zamanla mesanenin kendini toplamasina
bagladi. Bazi cocuklarda bu fonksiyonun yerine gelmesinin biraz gec oldugunu
soyleyen Prof. Dr. Salim Caliskan, "Bu sureci yasla sinirlamak zor olmakla
birlikte pediyatrist olarak, 5 yasi sinir yas olarak kabul ediyoruz. Mesanenin
kendini toplamasi 5 yasindan sonraya kaymissa bu asamada enuresiz nokturnadan
(gece idrar kacirma) soz edilebiliyor. Sadece gece idrar kacirma yasayan
cocuklarin tedavisi icin 7 yasina kadar beklenebilir, ancak bu noktada ailelerin
sabirli davranmalari gerekir. Sorun en gec 8 yasinda gecmediyse bu cocuklarin
tedavi edilmeleri gerekiyor. Cunku bu donemden sonra hasta uzerinde bir takim
psIkolojik sorunlarin ortaya cikmasina neden olabiliyor" diye konustu.

__________________

Zero Relax

GECE IDRAR KACIRMA IRSI OLABILIR

Pediyatrik Nefroloji Uzmani Prof. Dr. Salim Caliskan, erkeklerde kiz cocuklara
oranla iki kat daha fazla gorulen gece idrar kacirma probleminin ortaya
cikmasinda genetik faktorlerin de son derece onemli bir ayrintiyi olusturduguna
dikkat cekerek, "Bu sorun daha once cocugun anne ve babasinda yatanmissa,
yaklasim degisiyor" dedi.

Ebeveynleri gece idrar kacirma problemi yasamis cocuklarin ayni sorunla
karsilasmalarinin beklenen bir sonuc oldugunu vurgulayan Prof. Caliskan, genetik
yatkinlik oranlarina iliskin su bilgileri verdi:

"Gece idrar kacirma, hem annesinde hem de babasinda olan cocukta bu sorunun
ortaya cikma orani yuzde 77 civarinda gerceklesiyor. Sadece babada oldugunda bu
oran yuzde 44, tek basina annesinde yasanmissa bu oran yuzde 15 civarinda
oluyor.

Bir noktanin altini cizmek istiyorum ki, her ne kadar problem kendiliginden
gecebilse ya da tedavisinde yuz guldurucu sonuclara ulasilsa da gece idrar
kacirma sorununun bazi alt tiplerinde cok daha dikkatli olmak gerekiyor. Eger
gece idrar kacirmayla birlikte idrar yolu enfeksiyonu varsa, bu cocuklarda
kabizlik, gece horlamasi gozleniyor ve idrarini tutmada zorlaniyor ve sIkisma
hissi duyuyorsa daha dikkatli davranmak gerekiyor. Eger cocuklarda bu belirtiler
bulunmuyorsa ve ailesinde de idrar kacirma oykusu yasaniyorsa biz daha rahat
ediyoruz. Bu durumaysa monosemptomatik enuresiz nokturna deniliyor. Yani sadece
gece idrar kacirma disinda baska bulgusu olmayan hasta olarak ele aliyoruz ve
yaklasimimiz degisiyor. O zaman cocuga uygulayacagimiz tetkikler daha az
oluyor."

Ailelerin cocuklarin yasadigi bu sorunun psIkolojik olduguna dair dusuncelerinin
tedavinin gecikmesine neden olabilecegini soyleyen Prof. Dr. Caliskan, dogustan
gelen idrar kacirma probleminin psIkolojik olmadiginin altini cizerek "Dogustan
idrar kacirma sorunu olmamasina ragmen 5-6 yasinda birdenbire bu sorunu yasamaya
baslayan bir cocukta neden, psIkolojik olabiliyor.

Ikincil enuresiz nokturna olarak ifade ettigimiz bu durumda psIkolojik
etkenlerin rol oynadigini goruyoruz. Ornegin yeni bir kardesin dogusu ya da anne
baba arasinda yasanan sorunlar cocugun birdenbire idrar kacirma sorunu
yasamasina neden olabiliyor" seklinde konustu.

ANNE BABAYA DUSEN GOREVLER

Pediyatrik Nefroloji Uzmani Prof. Dr. Salim Caliskan, gece idrar kacirma
probleminin ustesinden gelmek icin ailelere cok onemli gorevler dustugunu
belirtti. Ailelerin olayin psIkolojik olduguna inandiklari icin korkutma ya da
cezalandirma gibi bir takim yontemler uygulayarak sorunu cozebileceklerini
dusunduklerini ifade eden Prof. Dr. Caliskan, bu yaklasimin son derece yanlis
oldugunu ve olayi cok daha komplike hale getirdigini isaret ederek sunlari
soyledi:

"Cocuklarin hicbir sucunun olmadiginin ailelere anlatilmasi gerekiyor. Ailelerin
cezalandirma yontemini kullanmalariysa cocuklar uzerinde cok buyuk bir baski
yaratiyor. Kendilerine guvenlerinin kaybina yol aciyor. Cocuklar bunu isteyerek
yapmiyor. Zaten mahcup durumdalar ve ellerinde olsa yapmayacaklar. Her sabah
kalktiklarinda karsilastiklari manzaradan hoslanmiyorlar. Uzerine anne ve
babalarinin tepkilerini alinca hem cok mutsuz oluyor, hem de ozguvenlerine zarar
geliyor.
Idrar kacirma, cezalandirilarak cozulecek bir sorun degil. Aksine durum daha
komplike bir hale geliyor".

Prof. Dr. Caliskan, 5 yasindan sonra da devam eden gece idrar kacirmalarinin
yuzde 50'sinin 8 yasina kadar kendiliginden duzeldigini, bu nedenle ailelere,
hekime basvurduklarinda oncelikle beklemeleri ve sabretmeleri onerisinde
bulunduklarini soyledi. Eger cocukta herhangi bir norolojik bozukluk yoksa,
idrar yolu enfeksiyonu ve idrar yollarinda herhangi bir anormallik yoksa, yani
monosemptomotik enuresiz nokturnaysa (irsi idrar kacirma) bu cocukta kendine
guven yikimi disinda onemli bir sonuc olmayacagini savunan Prof. Caliskan,
"Ancak bahsettigimiz bu sorunlar varsa cok daha dikkatli davranmak ve ayrintili
tetkikler yapmak gerekir. Gece idrar kacirmanin belli bir yastan sonra
kendiliginden gecme ihtimali azaldigi icin 8 yasina kadar gecmediyse mutlaka
tedavi edilmelidir" dedi.

TEDAVI YAKLASIMLARI

Pediyatrik Nefroloji Uzmani Prof. Dr. Salim Caliskan, uygulanan farkli tedavi
yaklasimlariyla basarili sonuclara ulasilabildigini, oncelikli olarak yapilmasi
gerekenin; cocugun aksam sivi aliminin azaltilmasi oldugunu belirten Prof. Dr.
Caliskan, bu noktada aileleri uyararak, aksam sivi azaltilmasi adina cocuklarda
tum gun sivi kisitlamasina gidilmesinin yanlis bir yaklasim oldugunu vurguladi.
Prof. Caliskan, gunduz alinan sivi miktarinin artirilip, aksam 5'ten sonra
alinan miktarin azaltilmasinin etkili olduguna dikkat cekerek, ayrica cocuklara
kola gibi idrar sokturucu icecekleri vermenin de sakincali olduguna isaret etti.

Farmakolojik tedavi: Tedavide birkac yaklasimin soz konusu oldugunu soyleyen
Prof. Dr. Salim Caliskan, bu cocuklarin bir bolumunde eksIk oldugu gozlenen
antidiuretik hormonun verilmesiyle uygulanan tedavinin en cok kullanilan yontem
oldugunu acikladi. Sozlerine devam eden Prof. Cakmak, "Antidiuretik hormon idrar
miktarini azaltiyor, yani atilacak sivinin bobreklerden geri emilimini artiriyor
ve idrar miktarini etki suresi boyunca azaltiyor. Bu hormon, cocuklara gece
verildiginde cocugun gece kuru kalmasi saglanabiliyor. Bu aileler acisindan
sicak ve etkileyici bir yaklasim olmakla birlikte tedavi edici bir yani
bulunmuyor.Yani antidiuretik hormonun verilmesi kesildigi anda, asil neden
ortadan kaldirilmadigi icin sorun kaldigi yerden devam ediyor. Her ne kadar
hekimlerin pek tercih etmedigi bir tedavi olsa da, etkili ve ani cozumlere kisa
zamanda ulasilmasi nedeniyle aileleri etkilemeye yetiyor" diye konustu.

Alarm yontemi: Tedavideki ikinci yaklasimin alarm uygulamasi oldugunu soyleyen
Pediyatrik Nefroloji Uzmani Salim Caliskan, bu uygulamanin biraz zahmetli
olmasindan dolayi aileler tarafindan pek benimsenmedigini, bu nedenle hasta
uyumunun cok basarili olamadigini belirterek yontemi soyle ozetliyor:

"Cocugun camasirina ucu bir alarm saatine bagli prop yerlestiriliyor. Cocuk
altina yaptiginda alarm caliyor ve cocuk uyaniyor. Bir cesit ogrenme yontemi
olan alarm tedavisinin baslangicinda cocuk hemen uyanamayabiliyor, cunku bu
cocuklarin uykulari biraz agir oluyor. Ancak tedavinin ilk asamasinda olundugu
unutulmamali. Tedavide israr edilirse, gunler gectikce yavas yavas cocuk alarm
caldiginda uyanmaya basliyor. Birkac ay icerisindeyse cocukta sartli refleks
gelismis oluyor ve uykusunda "cis kacirmak uzere iken simdi alarm calacak ve ben
uyanacagim" demeye basliyor ve artik altini islatmadan uyanmayi ogreniyor.
Israrli bir sekilde devam edildigi taktirde en etkili tedavi alarm tedavisidir.
Cunku tedaviden sonra tekrarlama olasiligi daha dusuktur".

Tedavi suresince anne ve babanin surekli cocugun yaninda olmasi ve alarm
caldiginda da hemen kalkip cocuga yardimci olmasi gerektigini ifade eden Prof.
Dr. Caliskan, uzun donemde zahmetli bir uygulama olmasi nedeniyle, tedavi uyumu
saglanamayan ailelerde farkli tedavi alternatiflerine gecmek gerektigini, bu
surecte ihtiyac duyulursa psIkiyatrik destek almanin yararli olabilecegini
sozlerine ekledi.

__________________